Sinds een paar maanden draait hier in Teheran de film ‘Khatami, The Return’. In kranten en onder aanhangers en tegenstanders van de voormalige president gaat het nergens anders over. Zelfs op de VOA (de door de Amerikaanse overheid gesponsorde op Iran gerichte satellietzender) wordt wat afgekletst over het verhaal waarin een charismatische geestelijke na acht jaar regeren, terugkeert om zijn land te redden van zijn opvolger.

Soms is de werkelijkheid vreemder dan fictie. Daarom is er ook geen film, en denkt Khatami echt na over een terugkeer als presidentskandidaat. Op 12 juni zijn er presidentsverkiezingen in Iran, en de grote vraag is nu: doet Khatami mee of niet?

Vandaag gaf hij een toespraak op de Universiteit van Teheran, waar hij vier jaar geleden nog werd uitgejouwd door boze studenten, die vonden dat hij niets voor elkaar had gekregen. Maar vandaag riepen ze allemaal: “Khatami, stel je verkiesbaar!”

Ik en mijn onmisbare assistent Armin werd op het laatste moment toch niet binnengelaten. Vroeger liep je zo de universiteit op, maar tegenwoordig word je bij dit soort evenementen na twee weken van faxen en bellen om goedkeuring te krijgen alsnog tegengehouden door de beveiliging, die zich meer en meer als politieagenten gaan gedragen. Studenten kunnen overigens alleen met digitale pasjes naar binnen, dit voor hun eigen veiligheid natuurlijk. Morgen mochten we zo naar binnen werd ons zoet vertelt, maar vandaag… helaas, orders, nee.

“De verwachtingen van de mensen zijn te hoog”, zei Khatami volgens een bevriende journaliste. En, “er worden nog steeds veel problemen gemaakt. De beste kantidaat is iemand die wil veranderen, een programma heeft, en die niet zo gevoelig ligt. Helaas is er veel gevoeligheid rond mijn persoon.” Hij zei ook dat “diskwalificaties van kandiaten en zelfs gevangenneming niet langer meer iets ongebruikelijks is in Iran.”

Doet hij het of doet hij het niet? En. Heeft een terugkeer van Khatami zin? Dat zal de komende maanden duidelijk worden.

Huren die twee keer zo hoog worden, het bezoekje aan de supermarkt dat veel duurder is dan vroeger en rentes (10 procent) ver onder het niveau van de inflatie (22,4 procent).

In de stembus (295 stemmers) werd gekozen over wie er schuldig is aan de economische problemen in Iran: er waren 4 keuzes, maar de uitslag was wel duidelijk:

Het gehele Iraanse systeem krijgt van jullie de schuld. 199 stemmen, 67 procent, koos voor deze optie.

Maar - verassend- een gedeelde tweede plaats voor de volgende opties voor de schuldige:

-President Ahmadinejad & het Westen, kregen ieder 42 stemmen, 14 procent.

-Ex-president Rafsanjani, komt er goed vanaf met 12 stemmen, 4 procent.

Dat laatste vind ik ook wel bijzonder, het was immers Rafsanjani die tijdens zijn ambtsperiode de markt verdeelde onder vrienden en kennisen, of zie ik dat verkeerd. Aan de andere kant, voor alle schuldigen is wel iets te bedenken natuurlijk. Waarom het westen? Dat is wel heel traditioneel de schuld geven aan de buitenstaanders. Ik hoor het graag.

UPDATE: Ben vandaag op verkiezingsrepo, zal later indruk geven over de opkomst, zover ik die kan meten (vrij onmogelijk).

Vrijdag kan er worden gestemd in Iran, maar wij hebben dat hier al gedaan, 234 mensen brachten hun stem uit. Zonder raad van de hoeders van de grondwet kwam ik in de stembus tot de volgende vraag:

De komende parlementsverkiezingen in Iran zijn…

Een show van het systeem, volgens jullie. 55 procent, 128 stemmers kozen voor deze optie.

een populariteitsmeting voor Ahmadinejad: 18 procent, 43 stemmen.

Volledig onbelangrijk: 12 procent, 27 stemmen.

Een voorbeeld van democratie: 9 procent, 20 stemmen.

Geen mening/anders: 7 procent, 16 stemmen.

Ik denk dat de populariteitsmeting voor Ahmadinejad er niet inzit, er kan voornamelijk worden gestemd tussen conservatieven, nog meer conservatieven en zeer gematigde hervormers. Ik ben erg benieuwd naar mensen die kunnen uitleggen hoe het systeem hier een voorbeeld van democratie is en waarom?

Lees dit bijzondere levensverhaal van Syma Sayyah, een Iraanse vrouw:

 “De 8ste maart behoort alle vrouwen toe”

Gefeliciteerd met vrouwendag!

Ik kreeg een beetje lacherige reacties vanuit Nederland over het voornemen van het Iraanse parlement (zie foto) om de banden tussen beide landen te ‘herzien’. Dit naar aanleiding van de film van Wilders die best wel eens op 25 maart (verjaardag  van de profeet) uit zal kunnen komen.

“Gaan ze geen pistache nootjes meer sturen?” (hahaha) en “het is toch altijd al tapijtenuitverkoop,” (hohoho) waren enkele reacties. Erg grappig, maar er is natuurlijk meer aan de hand. Olieproducten en onderdelen voor de olieindustrie vormen de bulk van de handel tussen Nederland en Iran. Daarnaast is de Nederlandse agrarische sector ook vrij groot hier.  Slechtere relaties kosten Nederland dus werk en geld.

Maar een mogelijk handelsboycot is minder belangrijk, het gaat er vooral om dat een van de machtigste en activistische moslimlanden ter wereld al vooraf Nederland waarschuwt voor de gevolgen van de Wildersfilm en het vervolgens op een lijn plaatst met Denemarken. Een land dat tegenwoordig door miljoenen mensen in deze regio als een zwaar extremistisch wordt gezien.

Het is duidelijk dat het Iraanse parlement en de regering dit niet over zich willen laten gaan. De Iraanse minister van Justitie, Elham stuurde vorige week een brief naar zijn Nederlandse collega Hirsch Ballin, met de vraag de film te stoppen. 

Gewone Iraniers maken zich hier nog niet druk over, maar ze zijn in dit geval geen factor van belang omdat ze weinig inspraak hebben in wat de overheid doet. Dit wil overigens niet zeggen dat Iraanse burgers zo’n film zouden goedkeuren. Maar net zoals Nederlanders zich afvragen wat de bedoelingen van Ahmadinejad met Israel zijn, zullen Iraniers dat doen over Wilders en de profeet: beiden zijn ingewikkelde taboe-onderwerpen die Nederland en Iran cultureel heel anders worden geinterpreteerd.

Als dit echt uit de hand loopt - kijkende naar de recente geschiedenis- zou een Iraanse religieuze autoriteit eventueel ook een fatwa tegen Wilders uit kunnen spreken. Op een paar dagen na 19 jaar geleden sprak ayatollah Khomeini een fatwa tegen Rushdie uit, vanwege opmerkingen in diens boek ‘De Duivelsverzen’. Hij beledigde de profeet, en werd daardoor een afvallige en was het mogelijk hem. Nu is Wilders geen moslim en kan dus geen afvallige worden, maar ik weet niet of dat hem compleet van een mogelijk fatwa uitsluit.

Wat zouden andere gevolgen kunnen zijn van een slechte bilaterale relatie tussen Nederland en Iran?

Excuses voor mijn lange afwezigheid, ik heb het druk met een stuk voor de krant en daarnaast werkt het internet hier maar op halve kracht vanwege allerlei kabelbreuken.

Dezer dagen weer meer berichten over uitgesproken lijfstraffen. De krant Etemaad meldde dat er weer twee vrouwen op de lijst staan om gestenigd te worden. Het is onduidelijk of het bericht klopt. Tevens is er een doodstraf uitgesproken tegen een man die herhaaldelijk dronken was. De man kan nog in hoger beroep gaan.

Tel dit op bij de enorme stijging van het aantal doodstraffen en de order van ayatollah Shahroudi dat alleen hij beslist over het uitvoeren van openbare terechtstellingen, en het is duidelijk dat er een machtsstrijd gaande is binnen de Iraanse rechtelijke macht.

Aan de ene kant de mensen die geloven dat islam dynamisch is en met zijn tijd moet mee gaan, aan de andere kant aanhangers van de ‘figh-e sonnati’ (traditionele rechtswetenschap).  Een strijd over de hoofden van wetsovertreders.

Wie gaat er winnen?

Ahmadinejad schrijft brieven aan het hoofd van het Iraanse parlement, vervolgens stuurt die weer een schrijven aan de Opperste Leider en die klimt ook in de pen. Openlijke ruzie binnen het Iraanse systeem, wat is er aan de hand?

Omdat alles economisch in de soep loopt (terwijl er meer oliegeld binnenkomt dan ooit) stuurde Ahmadinejad een klaagbrief aan het parlement waarin de volksvertegenwoordigers met hun gekke amendementen de schuld krijgen van alle economische problemen (let op, ik vat hier samen). Tevens schrijft hij door hun gemaakte wetten niet goed te willen keuren.  Stel je voor dat Balkenende de wil van de kamer naast zich neerlegt, zoiets.

Vervolgens pikt de spreker van het parlement, Haddad-Adel, dat niet, ziet dit als een aanval om de volksvertegenwoordigers hun grondwettelijke rechten af te nemen. Dus hij stuurt een open brief aan de leider.  Daarnaast is dit ook een mooie gelegenheid om zich in de kijker te spelen voor de aanstaande verkiezingen.

(Lees verder…)

Terug in Iran en een hele reeks doodstraffen haalt (weer) het nieuws. Dit keer zijn er ook amputaties uitgevoerd, iets wat zeer ongebruikelijk is in Iran. Bij veroordeelden in de Sistan-Baluchistan provincie werden linkervoet en rechterhand afgehakt, zodat de veroordeelden zelfs met een kruk bijna niet meer kunnen lopen. Lees in de bovenstaande alinea het uitstekende verhaal hierover van mijn collega van de NYT.

Zoals ik al eerder schreef zijn het aantal uitvoeringen van de doodstraf in Iran in 2007 enorm toegenomen. In 2006 waren er 177 ophangingen, het afgelopen jaarwaren dat er  298, dit volgens het persbureau AFP.

De openbare executies lijken een onderdeel te vormen van wat we het hele jaar al hebben gezien: de campagne tegen ‘niet-islamitische kleding’, het ’schoonvegen’van criminele wijken in Zuid-Teheran met veel politiegeweld, de arrestaties van studenten als waarschuwing om niet dwars te liggen en de hoge straffen tegen vrouwenrechtenactivisten(die vaak niet worden uitgevoerd, maar als zwaard van Damocles blijven hangen). Vergeet ook de steniging niet in 2007, de eerste in vele jaren.

(Lees verder…)

Onlangs keek ik met mijn nichtje naar een Iraans kinderprogamma toen er plotseling een filmpje kwam over Mohammad-Hossein Fahmideh, Iran jongste (13) en een van de bekendste martelaren uit de Iran-Irak oorlog, voorbijkwam. Het was een tekenfilm, maar met een zware politieke boodschap.

Fahmideh gooide zich, omhangen met explosieven, voor een tank en werd zo een held in Iran. Hier twee interpretaties over hem en zijn daad: 1, 2.
Hier een interview met zijn familie (die onder andere Arabisch spreken. Interview in het Engels). Loading...

In Iraanse schoolboeken wordt zijn verhaal vooraf gegaan door een Nederlands verhaal over kinderopoffering, namelijk het verhaal over Hansje Brinker die zijn vinger in de dijk stak. Tenminste ik weet niet of dat nog zo is, maar veel mensen vertellen me dat ze dat op school hebben geleerd.

Fahmideh’s graf op de gigantische Behest-e Zahra begraafplaats ten zuiden van Teheran wordt nog steeds druk bezocht. Er staat een model van een tank boven zijn rustplaats. In de hoofdstad zijn een aantal muurschilderingen van hem te zien. Voor de een is hij een zelfmoordenaar, voor de ander een held. Maar het is boven alles een tragisch verhaal van een 13-jarig jongentje dat in een gruwelijke oorlog vocht.

De verkiezingen voor de Majlis, het Iraanse parlement, komen eraan. Op 14 maart kan er worden gestemd en de verkiezingskoorts (bij politici) loopt al op.

De kranten staan al vol met verkiezingsbeloftes en er is een duidelijke scheiding tussen voor- en tegenstanders van de huidige regering.

De voormalige president Mohammad Khatami speelt een openlijke rol in het anti-Ahmadinejad kamp. Hoewel hij zich niet verkiesbaar stelt voor het parlement, is hij hard bezig campagne te voeren. Khatami heeft recent speeches gegeven in Mashad en in de universiteit van Teheran, waar hij zeer kritisch was over de politiek van president Ahmadinejad. Verschillende mensen tippen hem al als kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2009.

De geschiedenis herhaalt zichzelf? In ieder geval, let op Khatami de komende maanden.

Ho! Bovenstaande titel slaat niet op mij persoonlijk, maar op een column die ik aan het schrijven ben voor een Nederlands tijdschrift over kinderen. Het artikel gaat over de Jasne-Taklif, het feest dat meisjes vieren als ze op hun 9e volgens de islamitische wet officieel vrouw worden in Iran. Theoretisch klinkt dit vreselijk maar de praktijk in Iran is anders, want naar mijn weten zijn er in Iran geen ‘kinderhuwelijken’, of het moeten echt extreme gevallen zijn. Er is een wetsvoorstel in de maak om de leeftijd te verhogen tot 15, al hoor ik daar nu al jaren over.

Overigens verschillende religieuze experts in Iran van mening over wat de leeftijd moet zijn. Zo vindt de linkse ayatollah Saanei dat het 13 jaar zou moeten zijn.

Lees hier meer over Hamila Vakili, de kunstenares van het werk hiernaast. Kijk hier nog even voor Newsha’s foto’s over dit onderwerp. The day I became a Woman

Probleem is, hoe leg je in tekst uit dat een regel wel erg en vreemd kan zijn, maar dat deze vrijwel niet wordt toegepast (Of wel? Heb ik het fout?).

Het is een gevoelig onderwerp niet zonder nuance kan, maar natuurlijk ook niet voorbij moet gaan aan dit bizarre feit. Het is nog paradoxaler omdat de leeftijd voor volwassen worden in Iran volgens de gewone wet in Iran meestal tussen de 16 en 18 jaar ligt (hangt af van de situatie).

Lastig dus. Wat vinden jullie?

Praat in het westen over Iran, en het gaat vaak over mensenrechten. Maar als ik op deze site een post plaats over de positie van studenten in Iran, gaat bijna niemand daarop in. Vinden jullie mensenrechten wel belangrijk, maar niet interessant? Voorzienende blik van Erdbrink, want ik vroeg in de poll van de afgelopen week de volgende vraag, (156 mensen deden mee): Mensenrechten in Iran…

“Worden massaal geschonden.” werd de overtuigende winnaar, 114 stemmen/73 procent.

“Zijn beter dan in omringende landen”, 20 stemmen/13 procent.

“Verschillen cultureel van ‘westerse’ mensenrechten”, 13 stemmen/8 procent.

“Zijn een westers politiek drukmiddel”, 9 stemmen/6 procent.

Los van de schendingen door de overheid (geen vrijheid van religie, kleding, spreken, enz), kan er ook wel wat over delen van het Iraanse volk worden gezegd. Wantveel mensen houden elkaar hier in de gaten (geen ’sociale’ vrijheid van meningsuiting), families bepalen wat er gebeurt (recht van het individu?) en iedereen maakt grapjes over Turken (discriminatie).

Weer een aanscherping van de Iraanse kledingwetten. De kranten Jomhuri-e Islami (conservatief) en Ettemaad (hervormingsgezind) drukten een lijst af met zaken waar de politie extra op gaat letten. Naast de gebruikelijke vage zaken zoals “onconventionele make-up” en “te korte manteau’s” zijn er ook nieuwe regels.

Zo zijn “laarzen in plaats van lange broeken” nu ook verboden. Evenals het gebruik van “hoeden in plaats van hoofddoeken.” Ook zal er meer worden gelet op kleding met “westerse decadente symbolen.”

Ik neem aan dat ze hoge rijlaarzen bedoelen die hier, net als in Europa, erg populair zijn geworden. De decadente symbolen zullen wel hard-rock shirtjes of Amerikaanse vlaggen zijn. Ook “ongeauthoriseerde audi-visuele activiteiten” zullen harder worden aangepakt. Dit slaat denk ik op de golf van bluetooth-filmpjes die het land overspoeld, waarvan sommige vrij ver gaan. Ook hier is de regelgeving vaag, dus veel is mogelijk. Uiteindelijk beslissen de agenten op straat, zie de arrestatie van mijn schoonzusje.

Nu zijn dit soort moraliteitscampagnes keer op keer geprobeerd en steeds lukt het de Iraanse autoriteiten niet om hun wil op te leggen. Alleen de strengste conservatieven steunen dit soort acties. Voor heel veel gewone mensen betekent dit extra stress in een toch al moeilijk bestaan.

(Lees verder…)

Het ‘Iran Students Opinion Survey centre’ heeft een opinieonderzoek gedaan. De belangrijkste conclusies:

-Het beleid van de overheid krijgt een vier. 

-Als er nu presidentsverkiezingen zouden worden gehouden, wordt Ahamdinejad tweede na Mehdi Karroubi.

-Men is tevreden over buitenlandse politiek en het waarborgen van islamitische waarden

-Men is ontevreden over: Inflatie, gebrek aan vrijheid en het waarmaken van verkiezingsbeloften.

-52 vindt het algemene beleid van de overheid onsuccesvol, 31 procent vindt het redelijk en 17 procent is zeer tevreden.

-De overheid scoort boven het gemiddelde als het gaat om het benzinerantsoen, de regeringsreizen naar de provincies en het plan om ‘volksaandelen’ te gaan geven voor

(Lees verder…)

Mijn schoonzusje had vanochtend haar rijexamen. Het goede nieuws: ze is geslaagd. Het slechte nieuws: ze is gearresteerd.

Omdat ze 1000 toman (75 eurocent) tekort kwam om haar examenkosten te betalen, liep ze snel even bij een bevriende winkel langs om wat te lenen. Maar in het Iran van 2007 moet je altijd op je hoede zijn, zo ook in het winkelcentrum bij ons in de buurt.

“Mevrouw, komt u eens hier!”, riep een vrouwelijke politieagent, die er tegenwoordig voor de ingang staan. “Uw mantel is te kort. Stapt u maar in dat politiebusje!”

Daar zaten al een stuk of tien sippe meisjes in, die blijkbaar ook niet voldeden aan de hernieuwde islamitische kledingnormen, waarvan niemand precies weet wat wel en niet kan.

(Lees verder…)

Het is Ramadan, ook in Iran. En iedereen moet meedoen. Dat betekent dat alle restaurants voor de lunch zijn gesloten en het op straat verboden is om te eten, drinken en roken. Zelfs kauwgom kauwen mag officieel niet.  

Maar ja, zoals bij alles in Iran is er een groot verschil tussen theorie en praktijk. Dus neemt de taxichauffeur snel een slok water, komt de medewerkster van het reisbureau kauwent uit de wc en wordt er in het park achter een boom gerookt. Vasten is niet bijzonder populair in een megastad als Teheran, waar ‘moeten’ vaak een synoniem is voor ‘dus niet doen’.

(Lees verder…)

De steniging van de man nabij Takestan is gisteren bevestigd door een justitiewoordvoerder, al blijft het onduidelijk wie er opdracht toe heeft gegeven. Ik vind het vreemd aangezien het hoofd van Iran’s justicieel apparaat ayatollah Shahroudi in 2002 een moratorium op stenigingen instelde. Daarnaast was er door hen juist een uitstel (meestal Iraans voor afstel) van de steniging nabij Takestan aangekondigd. Het is nog vreemder, omdat de rechtelijke macht momenteel juist een van de remmende krachten is in het systeem waar momenteel heethoofden de overhand hebben. 

Kijk bijvoorbeeld naar de strijd om de sluiting van de hervormingsgezinde krant Hammiham. Aanklager Mortazevi liet deze vorige week sluiten. Maar een rechter bepaalde dat de krant open moest blijven. Uiteindelijk heeft Mortazevi zijn zin gekregen en is Hammihan dicht. Maar er was duidelijk verzet vanuit een bepaalde hoek van het rechtelijk apparaat, waar ik -voor de duidelijkheid- de aanklager niet toe reken. Daarnaast waren er diverse samenwerkingen tussen de rechtelijke macht en NGO’s, al zij de meeste nu gesloten.

(Lees verder…)

Door alle nare berichten de afgelopen tijd zou wellicht de indruk kunnen ontstaan dat er in Iran geen kritiek op de overheid meer mogelijk is. Niets is minder waar. Lees bijvoorbeeld eens dit verhaal:

de krant Ettemad-e Melli schrijft over de kritiek van hotjatolislam Karroubi op ayatollah Jannati. die laatste, secretaris van de Raad van de Hoeders van de grondwet, had gesproken over een kennis van hem die in zijn droom was bezocht door zijn overleden moeder. Zij had hem geadviseerd om op Ahmadinejad te stemmen. “Zulke verhalen hoor je steeds vaker” had Jannati tijdens zijn vrijddaggebedpreek gezegd. Karroubi sloeg genadeloos toe.

Eerst zei Karroubi dat dit soort bijgelovige praat misschien gebruikelijk is bij “een naieve geestelijke die niet heeft gestudeerd en in een dorp preekt, maar niet verwacht mag worden van een van de belangrijkste vrijdag-imam’s van het land.” Maar er was meer:

(Lees verder…)

Soms dan pluis ik eens door mijn boekenkast, blaas wat stof van een kaft en vind dan een boek wat ik nog niet gelezen had. Zo ging het ook met ‘Het huis van de moskee’ van Kader Abdolah dat ik deze week heb gelezen. Gak bar saram (zand/aarde op mijn hoofd) dat ik dat nog niet eerder had gedaan.

Ook al staat het nu weer gelezen in de kast, het boek laat me niet los. Het is een ge-wel-dig verhaal, op een bijzondere manier geschreven zoals een alleen een Pers dat kan.

Eerst moest ik verschikkelijk lachen om de grootmoeders en hun (vriendelijke) geroddel. Vervolgens raakte ik gegrepen door het leven van Aga Djan, die zo graag wil dat alles bij het oude blijft maar de storm van de revolutie niet kan weerstaan. Ik heb een traantje weggepinkt om hagedis, het gehandicapte kind dat vol verbazing de hysterie van de revolutie aanschouwt. En natuurlijk Shabal, de jonge linkse revolutionair die zich later vanuit een ver land een (bevrijdende) brief schrijft aan zijn oom aga djan. 

Toen ik het boek las zag ik er ook (delen van) het levensverhaal van Kader Abdolah in.

(Lees verder…)

We waren op familiebezoek om de hoek en de ooms en tantes lieten verdacht lang op zich wachten. Na tienen druppelden ze een voor een binnen, met allemaal vreselijke verhalen over de gevolgen van het plostelinge benzinerantsoen dat gisteravond van kracht werd. 

“Er wordt gevochten bij de Chamran-snelweg”, zei een neef. “In Teheran-Pars wordt een supermarkt geplunderd”, vertelde een tante. “Waar moet het heen met dit land?”, vroeg een oom.

(Lees verder…)